Postar merktir ‘evolutión’

Menningarlæran úti fyri ágangi

Í 2007 bleiv framlagt og viðtikið eitt uppskot til eina resolutión viðvíkjandi tí ágangi sum vísund, nærmari bestemt evolutión, er úti fyri allastaðni í Europa. Hetta vísur klárt hvat tað er sum hendur rundan um okkum og hvussu forsprákarar fyri kreationismu og intelligent design royna at sníkja teirra trúgv inn í undirvísingina í vísund.

Hon er at finna her: http://bit.ly/bbhkVd

Hesum hevur millum annað okkara lokali ID-fortalari og kreationistur, Høgni Johannesen fingið ilt í reyvina av. Eg ætli mær slett ikki at viðgera nakað hann hevur skrivað um tað, tí tað er, sum ikki einaferð, ikki vert at brúka mína tíð uppá. Men eg gevi her mítt boð uppá hvussu eg síggi hesa resolutiónina og hvat hon kann siga um Føroyar.

Intelligent design og kreationisma er tað sama, so eg kalli tað bara fyri ID undir einum frá nú av.

Uppskotið vísur á eina rúgvu av dømum, um at royndir eru gjørdar at tvinga ID inn ella menningarlæruna út úr vísundaundirvísingini. Hetta hendur í flestøllum londum í Europa, og er eisini við at vinda uppá seg í Føroyum.

Málið hjá ID er undirvísing og tey trúgvandi stríðast hart fyri at fáa teirra læru við í tað pensum sum umfatar vísund. Tó kann ID ikki pástanda at vera ein vísund.

ID er ein roynd at klæða religión út sum vísund, fyri síðani at fáa hana inn í okkara skúlar sum vísund. Hetta var fyrstu nógvu árini í stóran mun eitt Amerikanskt fyribrygdi, men nú eru hesir tankar á veg til Europa og til okkara egnu skúlar.

Hesin ágangur á menningarlæruna er við at vinda uppá seg í Føroyum eisini, so tað er uppá tíðina at fólk sum vilja okkara ungu og okkara landi tað besta, taka seg saman og gera okkurt við hetta.

Sum eg skilji tað, er standurin ringur í Føroyum. Eg veit at lærarar nógvastaðni aftra seg við at nevna menningaræruna, tí teir vita at so fáa teir nøkur av foreldrunum ella skúlaleiðsluna uppá nakkan.

Tískil er tað enn meira umráðandi at fáa eina líknandi lóg í Føroyum enn aðrastaðni. Tað kann vera at ID ikki hevur innivist í vísundaundirvísingini, men menningarlæran hevur tað so sanniliga heldur ikki. Hetta er fúl skomm og eigur at smakka illa í munninum hjá bæði skúlaleiðslum og mentamálaráðnum, sum umsitur skúlarnar og avger hvørjum børnini skulu móttaka undirvísing i.

Eg haldi at vit við fyrimuni kundi tikið undir við hesi resolutiónini hjá Europaráðnum, so at vit kunnu tryggja at undirvísingin í okkara skúlum kann halda sama støði sum í londunum rundanum okkum, og ikki blívur avskeplað av religiøsari uppíblandan.

 

Frískúlin Keldan – enn einaferð

Tá tað var almannakunngjørt at Keldan vildi stovna ein frískúla, sendi Gudloysi út eitt tíðindaskriv, sum gjørdi klárt, at felagskapurin stóð inn fyri rættin at stovna frískúlar, so leingi sum teir fylgja lógarinnar krøv. Tað bleiv eisini spekulerað, um hetta kanska vildi lætta um “átrúnaðarliga trýstið” í almenna fólkaskúlanum.

Forholdið millum Gudloysi og frískúlan Kelduna var nógv skrivað um, og nógv vóru heldur ónøgd við politikkin hjá Gudloysi hesum málið viðvíkjandi. Eg vil siga at felagið Gudloysi gjørdi væl av, við at acceptera hendan frískúlan, og heldur royna at vísa fólk eitt sindur á fólkaskúlalógina (sum veruliga er hol í høvdið).

Persónliga haldi eg tó, at hesin kristni frískúlin, soleiðis sum hann var frammborðin av Jastrid Høj, (samkomuleiðara í Kelduni, Skúlastjóri og lærari í frískúlanum Kelduni), í sjónvarpssendingini Refleksjón tann 26 september 2010 virkar… eitt sindur….. svakur. (more…)

Menning og læran um menningarlæru

Evolutión er av einklastu vísindum at forklára og verja. Hví eru tá so nógv, sum ikki vilja viðurkenna tað vísindin hevur at siga okkum, um júst hendan partin av veruleikanum uttanum okkum?

Lat meg fyrst greiða frá, hvat eg meini við evolutión í hesum samanhangi: útvikling av plantum ella djórum frá øðrum, sum als ikki líkjast teimum. Til dømis frá fiski til fugl. Hendan definitiónin tekur ikki støðu til hvussu menningin fer fram, og tískil sigur hon onki um pástandirnir hjá millum øðrum Darwin hesum viðvíkjandi. Tvs. um Darwin hevur rætt ella fer skeivur, hevur onga ávirkan á hetta argumentið.

Lat okkum byrja við at forklára, so stutt sum gjørligt, hvat kjarnin í evolutión er. Tað fari eg at gera, við at (more…)

Týdningurin av at børn læra um menning

Steve Pinker, professari á Harvard University, greiðir frá týdninginum av at undirvísa í menningarlæruni.

YouTube Preview Image

Serstakliga viðkomandi nú um stundir tá kelduskúlin hevur meldað út at tey ætla at undirvísa mytologi í lívfrøðistímunum.

Miðlarák um Dialogos

Í sambandi við at Dialogos varð stovnað, tók seg stutt eftir upp eitt kjak um vísindi sum heild og menningarlæruna serstakliga og nógvir anti-vísindalig trúgvandi luftaðu meiningar í miðlunum. Fylgjandi lesarabræv var at síggja í Dimmalætting tann 10. februar, 2009, og var eitt beinleiðis aftursvar til ein teirra.

Takka í minsta lagi fyri veruligu gávuna

Mikudagin 4. februar spyr Svein Askildsen í lesarabrævi í Dimmu, hvørjum hann skal siga takk. So stuttligt, tað annars er, at syngja barnasangir, vilja vit heldur viðgera, hvat vit eiga at siga takk fyri.

At brúka Bíbliuna til at vátta sannleikan í Bíbliuni er sum ein roynd at lyfta seg sjálvan við at royta seg nóg harðliga. Vit eru tó ikki áhugað í at úttala okkum um, hvørt Bíblian lýgur ella ikki. Lygn er ikki mótsett sannindum. Lygn er mótsett erligheit. Vit eru onga løtu í iva um, at uttan mun til, hvat fólk trúgva, so eru tey erlig í síni trúgv. Um átrúnaður Askildsens er sannur, má hesin sannleikin eisini kunna síggjast aftur í veruleikanum.

(more…)