Postar merktir ‘heimspeki’

Fríur vilji, alvitan og Kinatúrar

Eg kann ikki torga heitið “fríur vilji.” Tað er ikki tí at eg haldi, at vit ongan slíkan hava. Tað hevur heldur onki at gera við, at mær ikki dámar, at vit hava ein. Eg veit heilt einfalt ikki, um vit hava ein “frían vilja,” tí eg veit ikki hvat orðið merkir. Jú, sjálvandi veit eg hvat tað er at vilja okkurt og eg veit eisini nøkulunda hvat lýsingarorðið “fríur” er fyri ein stødd. Men tá fólk – ofta trúgvandi – tosa við meg um frían vilja blívir alt til ein vavgreyt og eg fái varhugan av, at persónurin eg tosi við, ikki sjálvur veit hvat hann ella hon tosar um. Eg havi viðhvørt spurt, men um eg onkra hendinga fer eri so heppin at fáa eitt greitt svar (tað hendir sjáldan) so verður tann fríi viljin tó aldrin verandi tann sami til endan av samrøðuni.

Her eru onkur vítt ymisk hugtøk, vit kunnu meina við:

  • At hava fleiri valmøguleikar
  • At kunna handla uttan tvang frá nøkrum øðrum
  • At kunna broyta framtíðina
  • At ein kundi havt valt okkurt annað enn ein gjørdi
  • At liva uttan atlit til hvat onnur halda
  • O.s.fr.

Eg fari ikki at halda fast við, (more…)

Guðs duldarfulla andlit

Read this in EnglishUnion Flag

Endamál

Í hesum stílinum fari eg at próvføra fyri, at modala útgávan av kosmologisku próvførsluni fyri tilveru Guðs annaðhvørt ikki er haldgóð1 ella at hon ikki gevir trupulleikar fyri gudloysi.

Stutt um hugtakið ’Guð’

Eg gangi út frá, at vit við orðinum ’Guð’ meina eina tilvitaða veru, ið er ánari av klassisku aleginleikunum, t.e. alvitan, alvald, alnánd og alvælvild. Einhvør tilvitað vera, ið kann sigast at hava skapt heimin, hevði tó verið nóg mikið í hesum høpinum. Eg viðgangi gjarna, sum átrúnaðarligi viðmerkjarin, Alan Watts, sigur í einum fyrilestri, at ’framkomin kristin […] hugsa útum myndir’ og ’ímynda sær ikki, at Guð er ein kosmiskur pápi við hvítum skeggi, ið situr á eini gyltaru trúnu yvir stjørnunum (Watts, 1996, s. 74).’

Nóg mikið er at siga, (more…)

Er hann í høvdinum?

Religionstrúgv er ymisk frá landi til lands. Á sama hátt meini eg, at argumentini fyri religión eisini eru ymisk. Í Føroyum havi eg lagt til merkis, at fólk ofta eru ógvuliga epistemologiskt orienterað tá tey forsvara teirra trúgv. Epistemologi er ein filosofisk grein, ið setur spurningarnar:

Hvat er vitan?

(more…)

Miðlarák um Dialogos

Í sambandi við at Dialogos varð stovnað, tók seg stutt eftir upp eitt kjak um vísindi sum heild og menningarlæruna serstakliga og nógvir anti-vísindalig trúgvandi luftaðu meiningar í miðlunum. Fylgjandi lesarabræv var at síggja í Dimmalætting tann 10. februar, 2009, og var eitt beinleiðis aftursvar til ein teirra.

Takka í minsta lagi fyri veruligu gávuna

Mikudagin 4. februar spyr Svein Askildsen í lesarabrævi í Dimmu, hvørjum hann skal siga takk. So stuttligt, tað annars er, at syngja barnasangir, vilja vit heldur viðgera, hvat vit eiga at siga takk fyri.

At brúka Bíbliuna til at vátta sannleikan í Bíbliuni er sum ein roynd at lyfta seg sjálvan við at royta seg nóg harðliga. Vit eru tó ikki áhugað í at úttala okkum um, hvørt Bíblian lýgur ella ikki. Lygn er ikki mótsett sannindum. Lygn er mótsett erligheit. Vit eru onga løtu í iva um, at uttan mun til, hvat fólk trúgva, so eru tey erlig í síni trúgv. Um átrúnaður Askildsens er sannur, má hesin sannleikin eisini kunna síggjast aftur í veruleikanum.

(more…)

Óndskaparinnar tvørsøgn

Epikurus (341 f.kr. – 270 f.kr.)

Heini Reinert týddi

Hevur Guð viljan at forða óndskapi, men ikki førleikan?
Íðan, so er hann ikki almáttugur.
Hevur hann førleikan, men ikki viljan?
Íðan, so er hann óndsinnaður.
Hevur hann bæði førleikan og viljan?
Íðan, hvaðani kemur so óndskapur?
Hevur hann hvørki førleikan ella viljan?
Íðan, hví so rópa Hann Guð?