Postar merktir ‘Jesus’

Privat ella almenn trúgv?

Tað verður mangan sagt, “mín persónliga trúgv”, at hvat ein trýr er persónligt. At tað ikki, er neyðugt at skilta við hvussu ein sjálvur trýr og fremur (praktiserar) sína trúgv. Eisini kann ein hoyra tað júst mótsatta í frasum, sum at Jesus doyði ikki í einum bakgarði.

Ápostlasøgan
Ápostlasøgan er faktiskt besta dømi um, hvussu kristin livdu, eftir at Jesus var farin til himmals. Tað er her, vit fáa at vita upprunnan til heitið kristin: Tí at tey líktust Kristus og mintu um hann. Hetta samsvarar eisini væl við hvat Jóhannes sigur í einum av sínum brøvum: “Tann, sum sigur seg vera í Honum, er bundin at hava somu atferð, sum Hann.”(leysliga orða).
Eitt áhugavert er eisini, at tey gjørdist fyrimynd í Jerusalem: “…vóru nógv umhildin av øllum fólkinum”. Sum heild sæst at stórt hóvasták er, og at læra Jesusar ávirkaði samfelagið stórt. Tey deildu ognir millum sín eftir tørvi, og lærdu orð Jesusar víðari, hóast at tey vóru biðin um, ikki, av høvðusprestunum og fariseraraum. Einki av hesum var í tí dulda. Alt fólkið í Jerusalem og bygdunum rundan um vóru varug við hetta nýggja, sum hendi. Og tey flokkaðust um tey kristnu.
Tey kristnu og teirra trúgv var sera almenn.

Almenn trúgv
Útfrá hesum kann ein skjótt koma til tað niðurstøða, at trúgvin og tess praksis er ikki serliga persónlig. Jesus segði jú eisini, at ljósið ikki skal goymast burtur. Bað tey vera ljós heimsins o.s.fr. Ein finnur ótal av áheitanum um, hvussu ein skal liva sum kristin. Seinasta boðið hjá Jesus er jú eisini at gera øll fólksløg til lærusveinar heimsins.
Hvussu kann so privat trúgv samsvara við hetta? At ein praktiserar á sín egna hátt?
Tað ger tað snøgt sagt ikki. Bíblian er heilt greið. Hon brúkar boðshátt, og sigur hvussu ein greitt skal liva.*
Hesin hugsanarháttur kann vera tengdur at vit hava sera nógv navnkristin. Limir í fólkakirkjuni eru jú 80 % í Føroyum. Um hesi 80 % høvdu liva sum tey fyrstu kristni, so høvdu vit havt ein reinan sosialistiskan stat. Tí at tey deildu jú ognirniar eftir tørvi; tey sum høvdu, góvu til tey sum tørvaðu. 7 fólk vóru jú sett til at taka sær av fátækrahjálpina.

Dikterandi trúgv
At fleiri kristin harmast alment um “standin” í samfelaganum setur spurningin: Hava tey rætt til tað? Fólkaræðisliga hava tey rætt til tað, men sæð útfrá teirra átrunarligu boðum, hava tey rætt til tað?

Hyggur ein í nýggja testamenti, sær ein, við at finna smálutirnar, greitt hvat fyri ábyrgd kristin hava. Hvørt tey hava eina samfelagsábyrgd ella persónliga ábyrgd. Nevnast kann t.d. at Paulus skilgreinaði eina sanna einkju, sum ein ið ikki hevði nakra familju, var gomul, altso farin framvið giftingaraldur, og var fátøk. Tá var tann einkjan nóg “góð” til at fáa fíggjarliga hjálp frá samkomuni. Her má ein so sjálvandi skilja tann sera mannsdominarandi lívsstílin, sum var tá. Kvinnur vóru tíanverri ikki serliga høgt í metum í tí almenna samfelagnum (kvinnur í bíbluni verður ein annar bloggpostur seinni).

Men tað einasta ein finnur, er at biðjast skal fyri yvirvøldunum. Ongastaðni sær ein at eggja verður til at stríðast fyri kristnum rættindum, at kristin skulu fáa javnrættindi, virðast, at samkomur ikki skulu gjalda skatt. Har segði Jesus greitt, gev keisarans tað í er keisarans og Guði tað ið er hansara. Altso vanligan skatt og virðing, og Guð skuldi fáa sína tíggjund og tilbiðjan o.s.fr.

Tá ápostlarnir standa fyri yvirvøldum, verja teir seg bara við sínari trúgv. Ongastaðni krevja teir eyka rættindir, ella krevja frídøming. Einasta nøkulunda undantakið er tá Paulus fortelur at hann er rómverskur statsborgari. Sum fríðaði hann fyri húðflongjan. Her brúkti hann greið politisk rættindi. Men tey vóru ei heldur her samantvinnaði við hansara kristnu trúgv.

Hvat fortelur okkum so hetta? Mín niðurstøða er greitt hendan, sum eg eisini kom inn á í Diktatoriska Fólkakirkjan, at trúgv er almenn, t.v.s. at ein dylur ikki at ein trýr, men at ein fortelur øllum ein kennur, og ikki kennir, fyri at tey skulu gerast lærusveinar Jesusar.

Og tað er tað. Ikki meira, og so slettis ikki minni.
Jesus talaði í boðshátti. Hann setti greitt síni krøv upp. Ápostlanir og tey fyrstu kristnu gjørdu eisini tað. Tey talaðu at samkyndum innanhýsis, men ikki uttanhýsisi. Tey talaðu at innahýsis í øllum førum uttan einum. Og tað eina var at øllum menniskjum tørvaðu frelsu.

Tí eru nógv kristin á skeivari leið, tá tey blanda seg í samfelagsviðurskifti. Bíblian eggjar slettis ikki fyri tí. Trúgv er almenn, skilt at hon skal ikki dyljast, skal praktiserast alment, men skal ávirka óbeinleiðis. Trúgv er eitt val, ikki eitt krav til samfelagið.

 

*Fótnota: Eitt av teimum fáum økinum har samrátt verður, er tá fariserar eisini lótu seg frelsa. Teir kravdu at heidningarnir eisini lótu seg umskera. Tað stuttliga er at skrivað stendur: “..Paulus og Barnabas komu í ikki lítið stríð við teir”. Endin var at teir skuldu halda seg frá avgudum, tí sum kvalt er, siðloysi og frá blóði. Stuttligt at læra jødanna verður skorið niður til hesu fáu boð. Men orsøkin var einkul. Tey skuldu vera frelst av náði.

Guð er ikki til: Takk og lov fyri tí! – Partur 1.

Her er mín vitnisburður. Ein frágreiðing um hvussu eg kom til frelsu – frá kristindómi. Hetta er ein stutt lýsing um hvussu eg varð uppdrigin kristin, livdi eitt hálvgum kristiligt tannáringa-lív og til endans forkastaði eina religión, sum eg meti hevur stolið nógv gleðis-ár frá mínum barndómi. Misskil meg ikki; eg eri glaður fyri tað uppalingina eg havi fingið, og eg havi tikið alt eg havi upplivað til mín og lært av tí. Tað ringa sum tað góða. Hetta eru tær hugleiðingarnar eg havi gjørt mær um hvussu alt hetta hevur formað meg til tann eg eri í dag.
Eg varð føddur trý ár áðrenn mamma og pápi vóru gift. Mamma baptist, pápi kirkjufólk. Eg varð doyptur. Vit búðu í Runavík saman við ommu, abba, langommu og pápabeiggjum. Fyrsta minni eg havi, er at berjast við granna mínum í einum sandkassa uttanfyri teirra hús. Eg vann, haldi eg. Tá eg var umleið fimm ára gamal, hevði pápi bygt eitt hús longri úti á Saltangará. Vit fluttu hartil. Eg var eitt barn sum hevði tað best við at spæla úti og dugdi óluksáliga væl at spæla Amiga og Commodore 64, og dámdi væl at hyggja eftir VHS bondum og lesa bøkur. Tað mesta av hesum gjørdi eg einsamallur. Tað hevði so við sær at eg hugsaði sera, sera nógv. Hetta serliga tá eg var úti í náttúruni, har eg hevði tað best, og ongin kundi órógva mínar tankar. So, man kann siga at eg longu var blivin smáfilosofiskur sum piltur. Eg spurdi nógvar spurningar, sum børn flest gera. Mangir av mínum spurningum snúði seg um hvat ting vóru og hvat goymdi seg aftanfyri eitthvørt. Til dømis spurdi eg oftani mammu mína um hvat var inni í nøkrum “spøkilsishúsum” í Runavík sum høvdu staðið tóm í fleiri ár, ella hvat var undir øllum dekslunum í vegnum/fortovinum ella bara hvat teir løgnu gulu páhengs-vognarnir hjá kommununi vóru. Svarið var sum oftast: Har býr illimaður. Tað er ikki ringt at rokna út, at hetta var bert fyri at verja meg frá at koma til skaða, og ikki fara har sum eg ikki burdi farið. Allarhelst onkuntíð eisini tí at mamma nokk ikki hevur vitað tað veruliga svarið. Man kann gita seg til, at hetta er mátin hennara ættarlið er uppdrigið sum konservativir baptistar í Klaksvík – at merkja tað ókenda sum (more…)

Aftursvar til Høgna Johannesen

Høgni Johannesen hevur ómaka sær at skriva eitt aftursvar til mínar hugleiðingar um tann søguliga Jesus. Eg vil takka Høgna fyri at hava tikið sær tíð til at lesa mína viðmerking, og ikki minst skriva sítt – heldur langa – aftursvar.

Mín upprunaliga viðmerking um tann søguliga Jesus bleiv skrivað, tí tað er eitt rák innan kristindóm, har tað fyri summi trúgvandi ikki er nokk bara at trúgva. Hesin bólkur av trúgvandi hava tørv á søguligum og vísindaligum prógvum fyri síni trúgv. Hetta er ein bólkur av trúgvandi, sum Søren Kierkegaard í sínari tíð segði um, at tey vóru teir størstu guds spottarar av øllum. Sambært Kierkegaard, so kann ivin ikki køvast við skynsemi ella prógvum. Tað sum skal til, er eitt lív, ið eftirlíknar Jesus sjálvum, og at royna at køva ivan við skynsemi er at missa Kristus. Tað er eisini áhugavert, at Jesus sjálvur ikki royndi at sannføra nakran við at koma við skynsemi ella prógvum. Fyri hann var nokk at siga “Fylg mær eftir, og tú vilt finna útav, um eg tali av mær sjálvum ella um mín tala er gudsgivin”. (more…)

Var Jesus ein veruligur persónur?

Setur tú henda spurning til ein trúgvandi, so er ongin ivi um, hvat svar tú fært: sjálvandi var Jesus ein veruligur persónur, sum gekk á jørðini fyri 2000 árum síðan og gjørdi alskyns undur. Hetta má tann trúgvandi halda, tí uttan ein veruligan Jesus so gevur trúgvin ikki nakra meining. Trupulleikin við trúgv er bara tann, at hon krevur ikki nakað prógv, og setur tú omanfyri standandi spurning til ein persón, sum krevur haldgóð prógv fyri ein pástand, so vil svarið allarhelst gerast eitt annað.

Veruleikin er tann, at tað finnast nærum onki søgulig prógv fyri einum persóni sum tí kristna Jesus.

Tað týðningarmesta við góðum søguligum prógvum er, (more…)

Mørk

Eitt mark kann setast ímillum tey, ið halda at mósebøkurnar eru góðar keldur til uppruna heimsins og tey ið ikki halda tað. Har stendur til dømis Miðflokkurin hinumegin markið, meðan Dialogos, saman við okkum Gudloysingum, stendur okkara megin.

Eitt annað mark kann setast ímillum tey, ið halda at Jesu móðir ikki var í song við nøkrum manni áðrenn hon átti Jesus, at Jesus gjørdi vatn til vín og at hann reis upp frá deyðum og fór kropsliga til himmals. Har standa Miðflokkurin og Dialogos saman hinumgin markið, meðan vit gudloysingar standa, helst rættiliga einsamallir, okkara megin. Eg trúgvi ikki tú finnur ein einasta, ið kallar seg kristnan av nøkrum slag standa okkara megin, tí at trúgva (more…)