Gudloysi

Í Fregnatænastan 03.08.2010 skrivar Elin Henriksen at enda í eini grein m.a. soleiðis:

“Við tí lesiætlan og teimum lærubókum, sum fólkaskúlin hevur, ber snøgt sagt ikki til at hava næmingalagaða undirvísing við teimum næmingum, sum ikki vikast frá tí sjónarmiði, at jørðin er 6000 ára gomul og varð skapað eftir 6 døgum. Men hesir næmingar hava eins væl og aðrir rætt til at fáa eina nøktandi undirvísing, ikki so?

Tí er alneyðugt, at vit fáa átrúnaðarligar frískúlar, so at hesir næmingar kunnu verða undirvístir av lærarum, sum teir og foreldur teirra hava álit á, so teir harvið kunnu fáa fulla nyttu av síni skúlagongd.”

Elin argumenterar fyri at tað ikki er rætt at undirvísa í ávísum vísindagreinum, tí børnini heimanifrá hava fingið vitan, sum er í andsøgn við almena vitan innan hesar vísindagreinar. Tí skulu børnini sleppa í skúlar, har tey ikki blíva útsett fyri hesi vitan, fyri at tey skulu fáa “fulla nyttu” av síni skúlagongd.

Lat okkum fyrst hyggja eftir hesi andsøgn. Elin upplýsir sjálv, at hendan andsøgn umfatar allar lærugreinar, sum innihalda úrslit sum ganga afturum tey 6000 árini. “Tað vil siga lívfrøðin, jarðfrøðin, alisfrøðin, evnafrøðin, stjørnufrøðin o.s.fr.”. Alt sum er eldri enn 6000 ár verður avnoktað.

Andsøgnin stendst av eini bókstaviligari lesing av bíbliuni, har tað kann roknast út, at jørðin er ca. 6000 ár gomul. Trýr tú hesum, kann tað jú ikki passa, at dinosaurar vóru til inntil fyri ca. 60 milliónum árum síðan, tí tá var universið og harvið Jørðin ikki til. Tað er jú milt sagt eitt problem, tá tú upplýsir ein aldur á jørðini fyri tínum børnum, sum er ca. 750.000 ferðir minni, enn tann aldurin allarflestu vísindafólk í heiminum eru samd um er okkara besta boð. (meira…)

Gudloysi hevur fyrr meldað út, at vit onki hava ímóti einum kristnum frískúla og at tað enntá kann vera positivt av tí at vit so fáa ein møguliga minni missionerandi fólkaskúla. Hetta haldi eg enn, men eg kann tó ikki lata vera við at viðmerkja sumt, sum var sagt í Refleksjón her fyri…

(meira…)

Í Australia er tað soleiðis, at kristniundirvísing ikki er partur av nøkrum landsumfatandi pensum, men skúlar, sum hava “chaplains” skulu bjóða ein tíma um vikuna í undirvísing í átrúnaði. Hetta stendur “The National School Chaplaincy Association” fyri. Heimsaíðan hjá teimum vil vera við at 34% av fólkaskúlum í Australia hava ein “chaplain” og tey harmast um hini 65% prosentini, sum ikki hava (veit ikki hvar tað manglandi prosentið er).

Nú er tað tó blivið soleiðis, at skúlar summastaðni í Australia kunnu bjóða undirvísing í etikki til tey børnini, har foreldrini hava sagt nei til undirvísing í átrúnaði. Har var stór mótstøða ímóti tiltakinum, serliga frá kirkjuni (tí tað høvdu vit als ikki væntað). Tað kom ivaleyst óvart á, at heili 47% av børnunum, sum høvdu kristniundirvísing fóru at droppa út. Kristin í Australia eru sjálvandi óð um hetta, og siga at hetta tilboð er ikki til fyri at undirvísa børnum í etikki, men (Tikið frá The Sydney Morning Herald):

“to not only remove Jesus Christ from the state school system, but from the consciousness and hearts of the next generation”.

Hetta er bert ein roynd beint nú og sambært greinini hjá Herald, so kann væntast at tilmelding til kristni fer at fella við 60%, um foreldrini sleppa at velja í næsta ár.

Hetta haldi eg er sera áhugavert. Vil tað siga, at har finnast so nógv foreldur, sum ikki vilja hava síni børn at hava kristni? Ella halda tey kanska bara at etikkur hevði verið betri enn kristni? Uttan mun til motivatiónina, so má eg siga, at eg haldi møguleikin at velja, er eitt framúrskarandi tiltak, sum vit í Føroyum skuldu tikið til okkum. Undirvísing í etikki hevur nógv at siga, umframt undirvísing í at hugsa. Eg haldi tað er nógv betri fyri eitt barn at læra seg at meta um hvat er rætt og skeivt, og meta um trúðvirði á tí tað fær at vita, enn at læra hvat ein persónur fyri túsundvís av árum síðani helt vera rætt og skeivt.

Men tað er kanska bara eg?

Hetta er tað vit halda um Frískúlan Kelduna. Jákup Lützen hevur skrivað:

Í Føroyum er fólkaræði og talufrælsi. Harafturat kunnu vit føroyingar trúgva akkurát tað, okkum lystir… ella kunnu vit tað? Vit kunnu ivaleyst semjast um at vit hava persónligt frælsi í Føroyum, men trúgv fyllir nógv í samfelagnum. Tað munnu vera fá, sum ikki hava hoyrt um Frískúlan Kelduna, kanska serliga orsaka av átrúnaðarliga hallinum hesin skúli hevur.
Gudloysi hevur onga politiska meining vv privatisering av skúlum, men vit raðfesta trúðafrælsi sera høgt. Vit eru ógvuliga fegin um, at tað er eydnast Kelduni at koma í gongd við sínum frískúla. Frískúlin Keldan fer saman við foreldrum at veita næmingunum eina kristna og siðalagsliga uppaling, og fer ivaleyst royna at kappast við fólkaskúlan á júst hesum øki, fyri at veita eina betri tænastu.
Sambært fólkaskúlalógini, er tað krav at allir 1-9 floks skúlar, privatir, sum almennir, veita hesa tænastu, so tað er ivasamt júst hví Keldan følir ein tørv á at leggja dent á júst hetta. Tað virka tey tó at halda, og so leingi fakliga støðið ikki er verri enn tað í fólkaskúlanum (og tað verður tað ivaleyst ikki), so er bara at gleðast um hetta nýggja tilboð.
Vónandi kann hesin kristni frískúli eisini lætta um átrúnaðarliga trýstið á fólkaskúlan. Fyri at øll børn skulu føla seg líka vælkomin har, átti ein almennur fólkaskúli ikki at verið í parti við nøkrum ávísum átrúnaði. Hetta hevði verið nógv lættari at ført út í lívið, um trúgvandi foreldur høvdu møguleikan at koyra sítt barn í ein skúla, sum styðjaði uppundir júst teirra trúgv. Tí halda vit í Gudloysi at frískúlar sum tann hjá Kelduni eru frálíkir.
Vit eru tó eitt sindur forharmað um, at ístaðin fyri at fokusera á kvalitetin av undirvísingini í bæði fólkaskúlanum og frískúlum, so fer alt kjak um frískúlar at handla um átrúnað. Í hesum PISA døgum halda vit tað hevur meira at siga, at tryggja at øll børn í Føroyum fáa dygdargóða undirvísing, óansæð hvørjum skúla tey ganga á.

Gudloysi

Annars skrivaði Jan Lamhauge eina grein um okkum, eftir at hava tosað við Ásu Johannesen. Áhugavert, at har er slíkt ónøgdsemi at síggja millum viðmerkingarnar. Vit eru opinbart ov fitt