Postar merktir ‘moralur’

Svar til ósømiliga lesarabrævið hjá Jógvani á Lakjuni

heiniGóði Jógvan,

Eg skilji á lagnum, at mín tilvera aleina hevur skakað teg inn á bein. Tú skrivar (í tínum lesarabrævi 10. juni) um títt máttloysi og tína undran á, hvat tað er, sum hendir í okkara samfelagi, millum annað tí at útvarpið gav mær høvi at siga meg ikki trúgva á tín Guð.

Eg kann ímynda mær, hvussu tú hevur tað. Eg var sjálvur kristin einaferð, og tá ræddi tað meg, at onnur menniskju kundu finna upp á at venda Guði bakið. Eg óttaðist teirra vegna, tí í mínum hástóra fordómssinni ímyndaði eg mær, at tað ikki bar til at liva eitt gott og lukkuligt lív uttan Guð – fyri ikki at tala um tað, eg ímyndaði mær mundi henda eftir lívið! Eg var, tá eg hugsi aftur, í grundini ikki ein serliga sømiligur ella moralskur persónur, tá eg hevði slíkar vanvirðandi tankar um mín næsta, einans tí hansara trúgv víkti frá míni egnu. Eg var ov stórlátin at halda meg hava einkarætt upp á sannleikan um alheimsins ytstu duldarmál og at halda, at øll, ið vóru ósamd við mær, tískil mundu liva fátækslig og lítisverd lív.

Mín broyting í átrúnaði førdi tískil eisini við sær eina (more…)

Ongin sannur skoti er hópdrápsmaður

Hvør er sannur kristin? Hvør er sannur gudloysingur?

‘Ongin sannur skoti’ er eitt heiti fyri eina logiska villu. Villan varð fyrstu ferð lýst í 1975 í bókini Thinking About Thinking eftir Antony Flew. “Ongin skoti etur havregreyt við sukri,” er eitt vanligt dømi, ið verður brúkt at lýsa villuna. Eitt mótmæli til hendan pástandin kundi verið: “Ja men gubbi mín er skoti, og hann etur havregreyt við sukri.” Logiska villan er, tá noktað verður at viðurkenna, at pástandurin er falskur, og ístaðin verður hann broyttur til: “Men ongin sannur skoti etur havregreyt við sukri!”

Dahmer og gudloysi

Frá seint í 70-árunum til tíðliga í 90-árunum drap Jeffrey Dahmer seytjan fólk. Dahmer segði seg vera (more…)

Gott er ikki Guðs

Heimasíðan hjá Gudloysi varð um mánaðarskfiti apríl-maj 2013 strikað av Spacetown.org uttan ávaring. (Les nærri frágreiðing her.) Neyðugt var tískil at flyta til ein nýggjan netvert og at endurstovna síðuna frá einum gomlum trygdarriti. Tíverri mistu vit onkrar bloggupostar og tilhoyrandi viðmerkingar. Hesin blogguposturin varð endurstovnaður 17. juni 2013 frá Google cache. Tíverri er ikki gjørligt at endurstovna viðmerkingarnar. Vit her á Gudloysi eru framvegis ímóti at strika viðmerkingar, men tað sama kann ikki sigast um Spacetown. – Heini Reinert, skrivari

Sum gudloysingur verður ein ofta spurdur, hvaðan hugtøkini  rætt og skeivt stava, um Guð ikki er til. Tað er tó ivasamt, hvussu hetta skal skiljast. Um tankin er, at gudloysi er siðloysi, sum førir til óreint sjálvsøkni, so hevur spyrjarin avdúkað sítt egna trongskygda hatur. Vert er eisini at vísa á, at spyrjarin onga tænastu ger sær sjálvum við at halda fast við, at trúgvandi tørva áhaldandi eftirlit fyri at tíggja sær væl. Tað lýsir trúgvandi sum bangin bølmenni heldur enn sum oddafólk fyri tí góða. Guð verður í sama viðbragdi forfjónaður til ein himmalskan Gestapo.

Lat okkum tískil fyri Guðs skyld tulka spurningin við einum veti av vælvild. Tankin er ikki, at gudstrúgv ger summi betri enn onnur. Nei, moralur er líkur lógunum. Grundin til, at eitthvørt er forboðið, er, at tað stendur í lógini. Men onkur má hava skrivað lógina. Hon kom ikki burtur úr ongum. Somuleiðis kunnu vit hugsa okkum orsøkina til, at okkurt er skeivt, man vera, at ein evsti myndugleiki hevur ásett, at soleiðis skal tað vera.

Hetta er bert ein samanbering til at lýsa støðuna, og ein samanbering er í sjálvum sær ongin próvgrund. Støðan er í stuttum, at rætt og rangt er tað, ið Guð er fyri og ímóti, ávikavist. Lystir einum at taka undir við hesum, er onki galið við tí. Støðan er innanhýsis samanhangandi. Stundum fara trúgvandi tó eitt stev út um støðuna, og siga, at bert henda støðan, og ongin onnur, kann greiða frá morali. Tá tað kemur so vítt, kunnu vit tað sama ripa nevan í borðið, tí eg havi aldrin sæð nakra haldgóða próvførslu fyri, at so er. Eitt er at siga seg hava eina loysn. Nakað innbilskari er tað kortini at avskriva allar aðrar møguligar loysnir frammanundan.

Mítt svar til støðuna er, at (more…)

Er moralur genetiskur?

Ása JohannesenEg rokni við, at nógv av tykkum hava hoyrt hvat eg ætli mær at siga fyrr, ella um ikki annað gjørt tykkara egnu tankar um evni. So tit kunnu lesa hetta sum eina samanfatan av tí vit vanliga hoyra um menning og moral og so mína egnu meining, sum er grundað á tað eg veit um menning og náttúrliga úrveljing.

Vit kunnu byrja við pástandinum at menniskju eru sjálvsøkin tí at okkara genir eru tað. Hesin pástandur kemur helst einamest frá misskiljingum av “The Selfish Gene” hjá Richard Dawkins. Bókina læs eg sjálv tá eg gekk á fyrsta ári á universiteti og noyddist at finna okkurt, sum gav eina greiða frágreiðing av hvussu menning fer fram uttan at blanda ov nógv tekniskt mál uppí. Hetta noyddist eg at gera, tí mín undirvísing í lívfrøði í Føroyum hevði verið so mikið vánalig, at eg ongantíð hevði lært um menningarlæruna. Eg skal kanska eisini siga, at eg grundi mína vitan um menning á fleiri bøkur enn júst hasa hjá Dawkins. Hetta var bara tann fyrsta eg læs um evnið.

Náh, men sjálvsøkna menniskjan. Í “The Selfish Gene” verður skrivað nógv um ílegur og hvussu tær eru sjálvsøknar. Hvussu tær vilja yvirliva og hvussu tær brúka djórakroppar sum maskinur, sum skulu hjálpa teimum at yvirliva. Trupulleikin uppstendur tá vit koma til moral. Hetta er tí, at hesar djóramaskinurnar burdu uppført seg fullkomiliga sjálvsøkið vegna ílegurnar tær bera í sær. Hetta er tíverri ein øgiliga simplistiskur (og skeivur) máti at síggja tingini uppá. Tað undrar meg altíð, at fólk, sum hava lisið “The Selfish Gene” koma til niðurstøðuna, at vit mugu vera sjálvsøkin, tí okkara ílegur siga tað. Tað virkar, sum tey bara hava lisið fyrru hálvu av bókini, ella kanska minni enn tað. Nú er tað nokkso langt síðani at eg læs bókina, men eg veit at tað var har eg lærdi um “Game theory” fyri fyrstu ferð, og júst hetta er (more…)

Kemur moralur veruliga frá Guði?

Hesin fýrurin dugur at snakka. Eg haldi hann gevur meining… (hálvan tíma langt, sorry)

YouTube Preview Image

Hann vann eina daytime Emmy fyri sín leiklut sum onkur fýrur í the Bold and the Beautiful. Áhugavert, men eg veit ikki heilt hví.