Postar merktir ‘trúgv’

Eg veit ikki!

Vitan er vald verður sagt, men útsøgnin “Ignorerence is bliss!” er mær oftani runnin til hugs seinastu árini.
Eg kalli meg sjálvan fráfalnan kristnan og tað geri eg framvegis eftir 12 ár. Orsøkin fyri at eg ikki bara eri vorðin ein normalur ikki kristin, er at eg framvegis trúgvi uppá Guð.
Eg eri uppvaksin pins, og hemynd21vði tað vanligu rebelperiodina, har drekkast skuldi o.s.fr. Vardi tó bara inntil eg var 16 ár, so byrjaði eg aftur at vera ein aktivur kristin. Ella faktiskt táðstaðni byrjaði eg at gerast ein aktivur kristin. Óansæð, mín trugv er ikki horvin. Sjálvt um mínar hugsanir eru mentar nógvar, og broyttar, til tað betra skal heilsast og sigast, so hongur trúgvin enn fast við. Hvat sum heilt ger tað, veit eg ikki. Um tað er (more…)

Privat ella almenn trúgv?

Tað verður mangan sagt, “mín persónliga trúgv”, at hvat ein trýr er persónligt. At tað ikki, er neyðugt at skilta við hvussu ein sjálvur trýr og fremur (praktiserar) sína trúgv. Eisini kann ein hoyra tað júst mótsatta í frasum, sum at Jesus doyði ikki í einum bakgarði.

Ápostlasøgan
Ápostlasøgan er faktiskt besta dømi um, hvussu kristin livdu, eftir at Jesus var farin til himmals. Tað er her, vit fáa at vita upprunnan til heitið kristin: Tí at tey líktust Kristus og mintu um hann. Hetta samsvarar eisini væl við hvat Jóhannes sigur í einum av sínum brøvum: “Tann, sum sigur seg vera í Honum, er bundin at hava somu atferð, sum Hann.”(leysliga orða).
Eitt áhugavert er eisini, at tey gjørdist fyrimynd í Jerusalem: “…vóru nógv umhildin av øllum fólkinum”. Sum heild sæst at stórt hóvasták er, og at læra Jesusar ávirkaði samfelagið stórt. Tey deildu ognir millum sín eftir tørvi, og lærdu orð Jesusar víðari, hóast at tey vóru biðin um, ikki, av høvðusprestunum og fariseraraum. Einki av hesum var í tí dulda. Alt fólkið í Jerusalem og bygdunum rundan um vóru varug við hetta nýggja, sum hendi. Og tey flokkaðust um tey kristnu.
Tey kristnu og teirra trúgv var sera almenn.

Almenn trúgv
Útfrá hesum kann ein skjótt koma til tað niðurstøða, at trúgvin og tess praksis er ikki serliga persónlig. Jesus segði jú eisini, at ljósið ikki skal goymast burtur. Bað tey vera ljós heimsins o.s.fr. Ein finnur ótal av áheitanum um, hvussu ein skal liva sum kristin. Seinasta boðið hjá Jesus er jú eisini at gera øll fólksløg til lærusveinar heimsins.
Hvussu kann so privat trúgv samsvara við hetta? At ein praktiserar á sín egna hátt?
Tað ger tað snøgt sagt ikki. Bíblian er heilt greið. Hon brúkar boðshátt, og sigur hvussu ein greitt skal liva.*
Hesin hugsanarháttur kann vera tengdur at vit hava sera nógv navnkristin. Limir í fólkakirkjuni eru jú 80 % í Føroyum. Um hesi 80 % høvdu liva sum tey fyrstu kristni, so høvdu vit havt ein reinan sosialistiskan stat. Tí at tey deildu jú ognirniar eftir tørvi; tey sum høvdu, góvu til tey sum tørvaðu. 7 fólk vóru jú sett til at taka sær av fátækrahjálpina.

Dikterandi trúgv
At fleiri kristin harmast alment um “standin” í samfelaganum setur spurningin: Hava tey rætt til tað? Fólkaræðisliga hava tey rætt til tað, men sæð útfrá teirra átrunarligu boðum, hava tey rætt til tað?

Hyggur ein í nýggja testamenti, sær ein, við at finna smálutirnar, greitt hvat fyri ábyrgd kristin hava. Hvørt tey hava eina samfelagsábyrgd ella persónliga ábyrgd. Nevnast kann t.d. at Paulus skilgreinaði eina sanna einkju, sum ein ið ikki hevði nakra familju, var gomul, altso farin framvið giftingaraldur, og var fátøk. Tá var tann einkjan nóg “góð” til at fáa fíggjarliga hjálp frá samkomuni. Her má ein so sjálvandi skilja tann sera mannsdominarandi lívsstílin, sum var tá. Kvinnur vóru tíanverri ikki serliga høgt í metum í tí almenna samfelagnum (kvinnur í bíbluni verður ein annar bloggpostur seinni).

Men tað einasta ein finnur, er at biðjast skal fyri yvirvøldunum. Ongastaðni sær ein at eggja verður til at stríðast fyri kristnum rættindum, at kristin skulu fáa javnrættindi, virðast, at samkomur ikki skulu gjalda skatt. Har segði Jesus greitt, gev keisarans tað í er keisarans og Guði tað ið er hansara. Altso vanligan skatt og virðing, og Guð skuldi fáa sína tíggjund og tilbiðjan o.s.fr.

Tá ápostlarnir standa fyri yvirvøldum, verja teir seg bara við sínari trúgv. Ongastaðni krevja teir eyka rættindir, ella krevja frídøming. Einasta nøkulunda undantakið er tá Paulus fortelur at hann er rómverskur statsborgari. Sum fríðaði hann fyri húðflongjan. Her brúkti hann greið politisk rættindi. Men tey vóru ei heldur her samantvinnaði við hansara kristnu trúgv.

Hvat fortelur okkum so hetta? Mín niðurstøða er greitt hendan, sum eg eisini kom inn á í Diktatoriska Fólkakirkjan, at trúgv er almenn, t.v.s. at ein dylur ikki at ein trýr, men at ein fortelur øllum ein kennur, og ikki kennir, fyri at tey skulu gerast lærusveinar Jesusar.

Og tað er tað. Ikki meira, og so slettis ikki minni.
Jesus talaði í boðshátti. Hann setti greitt síni krøv upp. Ápostlanir og tey fyrstu kristnu gjørdu eisini tað. Tey talaðu at samkyndum innanhýsis, men ikki uttanhýsisi. Tey talaðu at innahýsis í øllum førum uttan einum. Og tað eina var at øllum menniskjum tørvaðu frelsu.

Tí eru nógv kristin á skeivari leið, tá tey blanda seg í samfelagsviðurskifti. Bíblian eggjar slettis ikki fyri tí. Trúgv er almenn, skilt at hon skal ikki dyljast, skal praktiserast alment, men skal ávirka óbeinleiðis. Trúgv er eitt val, ikki eitt krav til samfelagið.

 

*Fótnota: Eitt av teimum fáum økinum har samrátt verður, er tá fariserar eisini lótu seg frelsa. Teir kravdu at heidningarnir eisini lótu seg umskera. Tað stuttliga er at skrivað stendur: “..Paulus og Barnabas komu í ikki lítið stríð við teir”. Endin var at teir skuldu halda seg frá avgudum, tí sum kvalt er, siðloysi og frá blóði. Stuttligt at læra jødanna verður skorið niður til hesu fáu boð. Men orsøkin var einkul. Tey skuldu vera frelst av náði.

Trúgv

Trúgv

Heb 11:1 sigur: “Trúgv er full vissa um tað, sum vónað verður, sannføring um tað, sum ikki sæst.”

Onkuntíð ella javnan faktiskt, havi eg hoyrt kristin sagt, at atistar sjálvir hava sína ”trúgv”. Teir trúgva ikki at trúgva. At vera ateist o.s.fr. er ein ”trúgv”.

(Pá)Trúgv?

Trúgv er nakað løgið nakað. Ein kann hoyra fornuftig fólk siga ”7 9 13” og ”knock on wood” ella ”banka undir borðið”. Hetta er sjálvandi pátrúgv, men verður gjørt í ramasta álvara, og fyri ikki at gloyma hugtakið ”at taka orðið av tí”.
Trúgv er ikki heilt tað sama.

Um vit eru heilt erlig, so eru vit, sum trúgva uppá Guð eitt sindur snedig. Trúgva uppá ein kanútt upp í skíggjunum. Tað kann eingin avnokta. Høvdu vit bara havt eitt vísindaligt samfelag, so er eingin ivi um, hvat hevði hent við onkrum, sum byrjaði at snakka soleiðis.

Uppvaksin trúgv?
Hebrearabrævið 11:1 sigur tað jú eisini so gott. Og tað er her dilemmaði ofta uppstendur. Tað er ein spurningur um trúgv. Ikki ein spurningur um beinleiðis prógv! Kristin trúgva. Uppá Guð. Tað, sum ikki sæst.
Ei heldur kunnu kristin vænta at ateistar skulu trúgva. Tí teir trúgva ikki, og so uppfylla teir ei heldur kriteriini fyri 6. vers í Hebrearabræviunum:
”Uttan trúgv er tað ómøguligt at toknast Honum. Tí tann, sum stígur fram fyri Gud, má trúgva, at Hann er, og at Hann lønir teimum, ið søkja Hann.”

Tí haldi eg ofta at kjak millum kristin og onnur, sum ikki trúgva er nyttuleyst. Tá tosið eg ikki um kjak um vísindalig prógv fyri Jesu eksistens og onkran kong o.s.fr. Men, hetta her at tosa um bara Guð kann hava skapt alt, og tað KANN ikki vera komið av tilvild.

Eg er heilt erligur. Eg trúgvi ikki uppá tilvildina. Mítt einasta mótargument, er at eg haldið at tíðarskeiði er alt ov stutt fyri menningarlæruna. Eg havi ikki sett meg í tað nágreiniliga, og farið ei heldur. Eg trúgvi uppá Guð, og eri ikki upptikin av at skula umvenda onkran, sum ikki trýr (eftirsum at eg eri fráfallin, so hevur hatta ligið í skuffuni í góð 11 ár).

Mín trúgv er so inngrógvin at eg megni ikki at sleppa henni. Havi ongan tørv heldur at sleppa henni. Eg er slettis ikki praktiserandi (bannið tó ikki), men trúgvin hongur við. Hvussu leingi veit eg ikki, men so tvørur sum eg eri, verður tað nokk leingi.

Um eg skal geva nakað gott ráð til ateistar, so er tað hetta: Ikki spill tíðina uppá kristin, tey trúgva. Og við trúgv eru ikki heilt somu viðurskifti galdandi. Eingin umbering, bert ein staðfesting.

Harmoni
Kann tað so vera harmoni í einum samfelagi við trúgv? Skal tað vera, ella hvat skilja vit vit við harmoni? Einkult er tað ikki, men fyri tað mugu vit so nøkulunda finna útav at liva í sama samfelagið. Vit fara sjálvandi ikki altíð at góðtaka alt hjá hvørjum øðrum, men vit mugu minnast til at einki má ganga út yvir persónligt frælsi so leingi tað er innan fyri lógarinnar mark.

p.s. meðan tit lesa hetta, hugni eg mær í Kina, gott við nýmótans tøkni.

p.p.s. nú sitið eg í Danmark, har eg havið funnið útav, at eg ikki trýsti rætt, tískil er bloggin forsinkað

 

Merki: ,

Instinkt yvir trúgv.

“Once more into the fray.

Into the last good fight I’ll ever know.

Live and die on this day.

Live and die on this day.”

(kelda: http://www.youtube.com/watch?v=_4XZxRbFNLI )

Filmurin “The Grey” sendi mínar tankar ímóti hesum.. Eg metið hendan at verða meira viðkomandi gudloysi.fo enn tað eg skrivaði seinast :)

faktiskt so er tað teir seinastu 5 minuttirnir av filminum sum tað snýr seg um, so major spoiler alert her! eg fari at avsløra hvat gongur fyri seg teir seinastu 5 minuttirnir.. (more…)

Gudloysingur, møt trúgv

Fyri nøkrum árum síðani sat eg í Gøtu kirkju. Ein drongur, bara 3 ár yngri enn eg sjálvur, hevði gjørt sjálvmorð og hetta var jarðarferðin hjá honum. Eg sat lutsfalsliga langt afturi í fullu kirkjuni, men eg sá fram til foreldrini hjá honum, syskini og familjuna. Eg hugsaði um mína egnu familju, mínar fýra beiggjar, foreldrini, damuna. Sum tárini streymaðu niðureftir kjálkunum, mutlaði eg fyri meg sjálvan, “Har má vera vón, har má vera vón. Vón er tað einasta, sum er til.”

Herfyri skrivaði eg ein blogg fyri Røddina, har eg viðgjørdi klassiska gudfrøðiliga “trupulleikan við óndskapi”. Hetta er avbjóðingin, lýðing og óndskapur seta gudstrúgv: Hvussu kann ein elskandi, almáttugur Gud vera til, tá ið óndskapur og órættvísi eyðkennir heimin so ræðuliga? Sum dømi brúkti eg djúpt órógvandi dømið um kynsliga misnýtslu av børnum. Kann man veruliga trúgva á ein slíkan Gud, tá ið børn verða misbrúkt? Ja, segði eg, hóast eg viðurkendi at summi ikki megna tað – og at tað, eftir mínum tykki, er ein haldgóð orsøk at venda átrúnaði bakið. Men fyri mítt viðkomandi, so kann eg ikki annað. Tá ið eg standi yvirfyri slíkum bókstaviliga himmalrópandi órættvísi, slíkum óndskapi, má eg trúgva á Gud og at ultimativt rættvísi finnist. Haraftrat er kristna søgan um Gud ikki einans ein, sum sigur, at Gud ein dag fer at rætta tað skeiva í heiminum, men eisini ein, sum sigur, at hann byrjaði at gera júst tað tá ið hann leið saman við teimum lýðandi á krossinum. Kristna søgan bjóðar okkum somuleiðis at samlýða.

Hetta var ikki nakað argument fyri teismu, gjørdi eg greitt, men heldur ein eygleiðing ella allýsing av hvussu mín egna trúgv (og hon hjá teimum flestu, sum eru religiøs) fungerar. Tað er hendan leiklut, sum mín trúgv spælir fyri meg.

Jesus býr í hjartanum, ikki høvdinum, kann man siga. (more…)